Od wielu lat, w Polsce istnieje strukturalny problem związany ze sprawnością rozpoznawania spraw w sądach krajowych. Skarga do Strasburga jest możliwością nie tylko otrzymania zadośćuczynienia za długość postępowania krajowego ale również realnie wpływa na przyśpieszenie postępowania. Sądy krajowe są zawiadamiane o tym, że toczy się postępowanie w Strasburgu i najczęściej wpływa to na sprawniejsze działanie sądu w Polsce.

Dlatego nie należy zwlekać z decyzją złożenia zarówno skargi krajowej na przewlekłość jak i skargi do Strasburga. Jeżeli postępowanie krajowe trwa co najmniej 3 lata i nie widać końca postępowania należy rozważyć złożenie skargi na przewlekłość. A ponieważ sądy krajowe nie uwzględniają co do zasady skarg na przewlekłość, albowiem nie stosują standardów wynikających z orzecznictwa Trybunału, skarga na przewlekłość do Strasburga będzie idealnym narzędziem w walce z długością postępowania.

Postępowanie przed Trybunałem jest pisemne i rozpoczyna się od złożenia prawidłowo formularza skargi i załączenia kopii dokumentów. W przypadku skargi na przewlekłość będą to dokumenty ilustrujące przebieg postępowania a także sama skarga na przewlekłość złożona w sądzie krajowym jak i postanowienie w przedmiocie rozpoznania skargi a także uzasadnienie. Jeżeli sąd doręczył postanowienie bez uzasadnienia konieczne jest wystąpienie o sporządzenie pisemnego uzasadnienia postanowienia w przedmiocie skargi. Jest to ważne, albowiem uzasadnienia zawiera opis przebiegu dotychczasowego postępowania, co jest ważne dla Trybunału przy ocenie przebiegu postępowania.

Artykuł W dniu dzisiejszym Trybunał wydał kolejną decyzję w sprawie uznania skarg na przewlekłość postępowania. pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

Wprowadzona w 2004 roku, na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki skarga na przewlekłość postępowania to jedyny krajowy środek, którego celem jest sprawne zakończenie toczącego się postępowania oraz uzyskanie zadośćuczynienia dla osoby, której postępowanie dotyczy.

Nie zawsze skarga jest skuteczna, albowiem sądy krajowe nie stosują standardów orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przy ocenie, czy doszło do przewlekłości postępowania. Dlatego też skargi krajowe na przewlekłość co do zasady są oddalane.
Przy ocenie czy doszło do przewlekłości postępowania, sądy powinny brać cały okres przebiegu postępowania, od jego rozpoczęcia np. wniesienia pozwu, przez kolejne etapy. Znaczenie ma częstotliwość wyznaczania rozpraw, zmiany sędziego, terminowość doręczenia stronom pism, szybkość uzyskiwania opinii biegłych. Sąd, w świetle Konwencji jest odpowiedzialny za organizację pracy. Duży napływ spraw nie usprawiedliwia opóźnień, gdyż sądy są zobowiązane do takiej organizacji pracy, aby wszystkie sprawy były rozpoznawane terminowo. Artykuł 6 ust. 1 Konwencji nakłada na państwo obowiązek zorganizowania systemu sądownictwa w taki sposób, by sądy mogły spełnić każdy wymóg tego postanowienia, w tym obowiązek rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. Państwo ponosi odpowiedzialność za opóźnienia związane z postępowaniem władzy sądowniczej i innej. Państwo może ponosić odpowiedzialność nie tylko za zwłokę w rozpoznawaniu konkretnej sprawy, lecz także za niezwiększenie środków w odpowiedzi na zaległości w rozpoznawaniu spraw lub braki strukturalne w systemie sądownictwa, które skutkują opóźnieniami. Rozwiązanie problemu nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym może zatem wymagać od Państwa podjęcia szeregu środków legislacyjnych, organizacyjnych w obszarze budżetu lub innych.

Problemem polskich sądów jest dokonywanie fragmentaryzacji postępowań. Sama zresztą ustawa z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki jest tak skonstruowana, że pozwala na dokonywanie takiej fragmentaryzacji. Sąd Apelacyjny nie oceni całości postępowania, a jedynie ten czas, kiedy sprawa toczy się przed tym sądem. To oczywisty błąd i sprzeczność ze standardami wskazanymi w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Wnosząc krajową skargę na przewlekłość postępowania należy od razu brać pod uwagę złożenie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Skargi na przewlekłość postępowania rozpatrywane są dość sprawnie w Trybunale. Zazwyczaj kończą się po deklaracji Rządu, w której Rząd przyznaje, że doszło do przewlekłości postępowania. Sumy zasądzane na rzecz skarżących zależą od tego, jaki okres czasu zostanie uznany za przewlekły.
Aby złożyć skuteczną skargę do Trybunału na przewlekłość postępowania należy złożyć wypełniony właściwie formularz i dołączyć kluczowe dokumenty w sprawie, które wskazują jak długo toczy się postępowanie.
Bardzo często, po tak zwanej komunikacji sprawy, gdy do sądów krajowych dociera informacja, że skarga na przewlekłość została złożona do Trybunału, postępowanie krajowe zaczyna znacznie „przyśpieszać”.

Artykuł Skarga na przewlekłość, jako jedyne narzędzie dyscyplinujące sądy. pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

W dniu 22 czerwca 2023 Europejski Trybunał wydał wyrok w sprawie Poklikayew przeciwko Polsce, skarga nr 1103/16, Europejski Trybunał Praw Człowieka jednogłośnie orzekł, że doszło do naruszenia art. 1 Protokołu nr 7 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Artykuł ten zawiera gwarancje proceduralne dotyczące wydalania cudzoziemców. Sprawa dotyczyła wydalenia skarżącego z Polski w 2012 roku ze względów bezpieczeństwa narodowego bez podania skarżącego pełnej informacji o przyczynach oraz bez zapewnienia dostępu do dokumentów. Trybunał zauważył, że skarżący otrzymał jedynie bardzo ogólne informacje na temat stawianych mu zarzutów, podczas gdy z akt sprawy nie wynikało żadne konkretne działania z jego strony, które rzekomo zagrażały bezpieczeństwu narodowemu. Skarżący nie otrzymał również żadnych informacji o możliwości dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach za pośrednictwem adwokata posiadającego wymagane poświadczenie bezpieczeństwa. Został już wydalony na Białoruś, co bardzo utrudniło mu obronę swojej sprawy w Polsce przed sądami.
W uzasadnieniu wyroku Poklikayew przeciwko Polsce Trybunał odwołał się do wyroku Wielkiej Izby Muhammad i Muhammad przeciwko Rumunii, gdzie wskazał, że wydalane osoby powinni zostać poinformowane o okolicznościach faktycznych, które skłoniły władze krajowe do uznania, że stanowią oni zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, oraz że należy im zapewnić dostęp do dokumentów i informacji zawartych w aktach sprawy. Osoby mające być wydalone z kraju powinni mieć rzeczywistą możliwość przedstawienia argumentów przeciwko ich wydaleniu i powinni być chronieni przed arbitralnym działaniem władz. Trybunał orzekł, że prawo skarżącego do uzyskania informacji o powodach leżących u podstaw decyzji o jego wydaleniu oraz prawo do dostępu do dokumentów i informacji, zostało poważnie ograniczone. Potrzeba takich ograniczeń nie została uzasadniona przez właściwe organy zajmujące się sprawą. Trybunał musiał zatem ocenić, czy w postępowaniu przeciwko skarżącemu zostały podjęte jakiekolwiek środki w celu zrównoważenia skutków tych ograniczeń. Trybunał zauważył, że skarżący otrzymał jedynie bardzo ogólne informacje na temat stawianych mu zarzutów, podczas gdy z akt sprawy nie wynikało żadne konkretne działania z jego strony, które rzekomo zagrażały bezpieczeństwu narodowemu. Nie otrzymał również żadnych informacji o możliwości dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach za pośrednictwem adwokata posiadającego wymagane poświadczenie bezpieczeństwa. Fakt, że został już wydalony na Białoruś, bardzo utrudnił mu obronę swojej sprawy. Ponadto fakt, że ostateczna decyzja została podjęta przez niezależne organy sądowe wysokiego szczebla, nie wystarczył, aby zrównoważyć ograniczenia jego praw procesowych. Biorąc pod uwagę całość postępowania i biorąc pod uwagę swobodę uznania („margines uznania”) przyznaną państwom w takich sprawach, Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa wobec skarżącego doprowadziły do naruszenia art. 1 protokołu nr 7 Konwencji. Trybunał zasądził na rzecz skarżącego słuszne zadośćuczynienie w wysokości 6.500 EUR oraz 1.640 EUR tytułem poniesionych kosztów i wydatków.

Artykuł Kolejna wygrana w Strasburgu pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

W sprawie Drozd przeciwko Polsce, wyrok wydany 6 kwietnia 2023 roku, Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że doszło do naruszenia prawa do wolności słowa.

Sprawa dotyczyła rocznego zakazu wstępu do Sejmu. Skarżącym zakazano wstępu do Sejmu w związku z wywieszeniem przez nich transparentu z napisem „Bronić niezależnych sądów”, na terenie Sejmu, podczas protestu przeciwko planowanym przez rząd reformom sądownictwa. Trybunał uznał, że należy dokonać rozróżnienia między incydentem, który miał miejsce poza budynkiem Sejmu, a incydentami wewnątrz, które bezpośrednio zakłócały prawidłowy przebieg debaty parlamentarnej. Stwierdził również, że zakaz został wydany bez żadnych gwarancji proceduralnych. Skarżący otrzymali jedynie pisma od szefa bezpieczeństwa Sejmu informujące ich, że został wydany zakaz, bez żadnej jasnej procedury kwestionowania tego środka.
Jako zadośćuczynienie skarżący otrzymali 1000 Euro, tyle też żądali. Sprawa ta nie miała zresztą wymiaru rekompensacyjnego, a chodziło o sprawiedliwość i naruszanie praw człowieka w zakresie podstawowej wolności swobody wypowiedzi. Trybunał zwrócił skarżącym poniesione koszty postępowania.

Artykuł Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu 6 kwietnia b.r. wydał wyrok w sprawie „Drozd przeciwko Polsce” pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

 

 

Od 1 lutego 2022 roku uległ skróceniu termin do wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zachowanie terminu do wniesienia skargi jest warunkiem przyjęcia skargi przez Trybunał. Skarga wniesiona po terminie ulega odrzuceniu. Niestety wielu skarżących popełnia błąd przy obliczaniu terminu do wniesienia skargi.

Obecnie termin do wniesienia skargi wynosi jedynie 4 miesiące. Co oznacza, że nie można zwlekać z podjęciem decyzji czy wnosi się skargę.

Na wielu stronach internetowych, w tym sądów, instytucji i samego Trybunału ciągle widnieją informacje o terminie 6 miesięcy. Uważam, że wszystkie te instytucje powinny niezwłocznie uaktualnić dane na swoich stronach, gdyż są to informacje wprowadzające w błąd.

Termin do wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynosi 4 miesiące i liczy się od daty doręczenia uzasadnienia sądu Okręgowego, Apelacyjnego lub Sądu Najwyższego, w zależności od sprawy.

W nielicznych sprawach czteromiesięczny termin do wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka będzie się liczył od dnia naruszenia Konwencji, ale dotyczy to wyłącznie tych sytuacji, gdy nie ma skutecznego środka odwoławczego.

Termin do wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie jest długi, dlatego trzeba niezwłocznie podejmować decyzję o składaniu skargi.

Artykuł <strong>W jakim terminie można wnieść skargę do Strasburga?</strong> pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

Artykuł 30 lat od wejścia w życie  w Polsce Europejskiej Konwencji Praw Człowieka pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

Rafał Bujalski: Jest pani wśród polskich prawników absolutną rekordzistką, jeśli chodzi o reprezentowanie skarżących przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Czy jest w pani karierze jakaś sprawa, która szczególnie zapadła w pamięć?

Monika Gąsiorowska: Z prowadzonych przeze mnie spraw szczególne znaczenie miała dla mnie sprawa Sierpiński przeciwko Polsce. Dotyczyła odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Pan Sierpiński pozwał Skarb Państwa i sąd uwzględnił powództwo. W apelacji podniesiono, że to gmina powinna być pozwana, co miało wynikać z ugruntowanego orzecznictwa SN. Apelację uwzględniono, powództwo oddalono, gdyż uznano, że Pan Sierpiński pozwał niewłaściwy podmiot. Gdy wniósł skargę kasacyjną, odmówiono jej przyjęcia, chociaż niewiele wcześniej Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że to właśnie Skarb Państwa jest właściwy jako pozwany w tego typu sprawach. Oceniając sposób postępowania polskich sądów, Trybunał w Strasburgu wskazał, że sąd nie może uchylać się od ustalenia właściwego podmiotu pozwanego. Szczególne znaczenie tej sprawy wynika z tego, że pokazuje ona, że zbytni formalizm, który „króluje” w naszych sądach, nie sprzyja sprawiedliwości. Takich spraw, gdzie Trybunał wytknął sądowi krajowemu zbytni formalizm jest zresztą więcej.

Czy znajomość Konwencji i wynikających z niech standardów orzeczniczych ETPC pomaga pani w codziennej praktyce adwokackiej także poza sprawami przed ETPC?

Oczywiście. Konwencja uczy, że nie należy opierać się tylko na literalnej wykładni, ale patrzeć na cel przepisu i sytuację osoby w określonym stanie prawnym. Mówi się, że prawo jest równe dla każdego, i jest to oczywiście prawda, ale, przykładowo, inaczej przecież będzie odbywać karę pozbawienia wolności zdrowa osoba bez żadnych obciążeń, a inne warunki trzeba stworzyć osobie z inwalidztwem czy kobiecie w ciąży, albo osobie transpłciowej. Konwencja jest też żywym instrumentem i jej interpretacja zmienia się tak, jak zmienia się społeczeństwo i zmieniają się jego problemy. Pojawiają się nowe zagadnienia, których prawo czasem nie dostrzega, nie chce dostrzec albo zbyt późno reguluje. Aby system prawa funkcjonował, nie da się stworzyć przepisu na każdą sytuację. Dobrym przykładem jest sprawa, która mnie swego czasu poruszyła, chociaż jej nie prowadziłam. Chodzi o sprawę Nowiński przeciwko Polsce, w której skarżący nie mógł skutecznie wnieść pozwu bo nie miał stałego adresu zamieszkania i w pozwie wskazywał skrzynkę pocztową oraz adres w pracy. Sądu to nie przekonało, bo w k.p.c. jest adres zamieszkania. Sąd nie wziął pod uwagę, że celem wskazania adresu zamieszkania jest to, aby poczta docierała do adresata w czasie postępowania, co z kolei wskazał Trybunał w Strasburgu dodając, ze skrzynka pocztowa i adres w pracy spełniały cel, jakim było właściwe doręczenie.

Niestety, mimo że Konwencja pomogła mi bardzo w pracy adwokatki, w nauce interpretacji prawa i postrzegania i rozumienia norm prawnych, to nie zawsze pomaga sądom. Ciągle zderzam się z postrzeganiem prawa jako zespołu sztywno napisanych przepisów bez uwzględniania Konwencji i Konstytucji jako równych aktów, na których można oprzeć orzeczenie.

A czy mogłaby pani ze swojej praktyki podać jakiś przykład sprawy krajowej, w której dzięki argumentacji wynikającej z Konwencji i orzecznictwa strasburskiego udało się wygrać sprawę dla swojego klienta?

Dobrze pamiętam, jak wiele lat temu zdarzały się sytuacje, że pełnomocnik wyznaczony do złożenia skargi kasacyjnej otrzymywał wyznaczenie do działania już po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Praktyką było wówczas składanie wniosku o przywrócenie terminu, co znaczyło że razem z tym wnioskiem pełnomocnik musiał też złożyć samą skargę kasacyjną. Oznaczało to, że w ciągu 7 dni trzeba było zapoznać się z aktami, zdobyć oświadczenie o stanie majątkowym i napisać skargę kasacyjną.

Wiedziałam, że nie dam rady i nawet nie zamierzałam rzucać wszystkiego, żeby pisać najtrudniejsze pod słońcem pismo procesowe, jakim jest skarga kasacyjna. Po otrzymaniu wyznaczenia zamówiłam akta w czytelni Sądu Apelacyjnego, skontaktowałam się z klientką przesyłając jej wzór oświadczenia majątkowego i, gdy miałam już wszystko, złożyłam napisaną w dwa tygodnie skargę kasacyjną. Została oczywiście odrzucona jako złożona po terminie. W złożonym do Sądu Najwyższego zażaleniu podniosłam art. 6 Konwencji i Sąd je uwzględnił. Wiem, że później też Sąd Najwyższy wydał uchwałę o tym, jak należy liczyć termin takiej sytuacji. Potrzeba było uchwały Sądu Najwyższego, choć można było po prostu racjonalnie interpretować przepisy. Samej skargi kasacyjnej nie wygrałam wtedy, ale mam poczucie, że to zażalenie i postanowienie Sądu Najwyższego przyczyniło się do późniejszej uchwały SN i zmiany praktyki.

Ostatnio też udało mi się po kilku latach prowadzenia sprawy w sądzie rodzinnym, wobec konfliktu rodziców, przekonać sąd, aby zarządził skierowanie stron na terapię, czyli zrobić praktyczny użytek z wyroku w sprawie Kacper Nowakowski przeciwko Polsce, w którym Trybunał Praw Człowieka orzekł, że sąd nie może biernie patrzeć na spory rodzicielskie, tylko używać narzędzi, które mają skłonić strony do nawiązania dialogu. Ale zajęło to, podkreślę to raz jeszcze, kilka lat, bo sądowi nie wystarczyło spojrzeć „gołym okiem na sprawę”, potrzebna była opinia dwóch biegłych.

Zasiada pani w Komisji Praw Człowieka w Naczelnej Radzie Adwokackiej. Jak w pani ocenie współcześni adwokaci są przygotowani do prowadzenia spraw przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka?

Różnie. Jest grupa pełnomocników, którzy doskonale prowadzą sprawy przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Dużo w tej grupie jest młodych osób. Także pewnie za 10 lat już nie będę na pierwszym miejscu. (śmiech)

Część adwokatów aktywnie stara się też uczyć Konwencji, uczestnicząc w różnego rodzaju szkoleniach, seminariach, teraz webinariach. Wiele spraw do Trybunału wnoszą sami skarżący, jednak na późniejszym etapie postępowania muszą wskazać pełnomocnika, są listy osób, które reprezentują skarżących przez Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Ale jest też wiele spraw, które wnoszą pełnomocnicy, którzy wcześniej nie prowadzili sprawy przez ETPC, ale czują, że w sprawie, którą prowadzili w postępowaniu krajowym, zaszła jakaś nieprawidłowość.

Czy są jakieś rzeczy do poprawienia w tym zakresie przez polskich pełnomocników?

Wciąż istnieje problem z rozumieniem Konwencji jako aktu, który jest częścią naszego prawa, ani wyższego ani niższego niż prawo krajowe i Konstytucja. A także z tego, że uczymy prawa „blokami”. Prawo krajowe jako pierwsze, a potem gdzieś tam kilka słów o odległym Strasburgu. Ci pełnomocnicy, którzy podejmują się prowadzenia spraw przed ETPC odrabiają lekcję, że praktykujemy w obrębie systemu prawa, którego Konwencja jest częścią.

Wspomniała pani wcześniej o trudnościach polskich sądów z Konwencją Praw Człowieka. Jak pani zdaniem wygląda aktualny stan znajomości i stosowania Konwencji i strasburskich standardów przez polskie sądy i organy administracyjne?

Podobnie jak w przypadku adwokatów – różnie, choć na pewno dużo lepiej niż kilka czy kilkanaście lat temu, kiedy jak przywoływałam Konwencję, to trochę nie było wiadomo o co chodzi. Są sprawy, w których sędziowie w uzasadnieniu odwołują się do orzeczeń strasburskich. Ostatnio czytałam piękne uzasadnienie, które odwoływało się do szeregu spraw ETPC także przeciwko innym krajom, sama kilku orzeczeń nie znałam. (śmiech) Ale czytałam też uzasadnienie postanowienia o oddaleniu skargi na przewlekłość, w którym, oceniając czy postępowanie nie trwa zbyt długo, pominięto zupełnie wypracowane przez Trybunał zasady w tym zakresie.

Myślę, że zarówno dla sędziów jak i pełnomocników nauka o Konwencji musi być dostępna, zwłaszcza, że jest sporo orzeczeń tłumaczonych na język polski oraz coraz więcej opracowań, czy stron internetowych z omówieniami bieżących wyroków. Wiem, że trudno jest śledzić na bieżąco wiele tematów prawnych, które występują we współczesnym świecie, dlatego moim zdaniem ważne jest zaszczepienie na etapie edukacji informacji, że Konwencja jest ważna tak samo jak k.p.c. A potem, jak przyjdzie chwila, żeby ją zastosować, wiedzieć, gdzie znaleźć orzeczenia i materiały.

Monika Gąsiorowska, odbyła aplikację sądową i adwokacką, pracowała w Kancelarii Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, od 2003 roku prowadzi Indywidualną Kancelarię Adwokacką. W praktyce zawodowej skupia się na skargach do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Członkini Komisji Praw Człowieka przy NRA oraz Zespołu Pomocy Prawnej przy Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny. Współpracuje z Helsińską Fundacją Praw Człowieka.

Źródło: prawo.pl
Autor: Rafał Bujalski

Artykuł Trzeba z rozsądkiem korzystać ze strasburskiego orzecznictwa pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

Sprawa zaostrzenia przepisów antyaborcyjnych i wielki poniedziałkowy protest kobiet spowodowały, że o prawach polskich kobiet debatował Parlament Europejski.

Niemal równocześnie o całkowitym zakazie aborcji dyskutowali posłowie sejmowej komisji sprawiedliwości. Monika Gąsiorowska, prawniczka, która prowadzi sprawy polskich kobiet przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, potwierdza w 'Temacie Dnia Gazety Wyborczej’, że kobiety u nas mają problemy z egzekwowaniem aktualnie obowiązujących przepisów, dotyczących legalnego przerywania ciąży. Wskazuje przy tym na lekarską klauzulę sumienia. Są lekarze, którzy nie powołują się na klauzulę sumienia i nie ujawniają kobietom istotnych informacji o przebiegu ciąży – mówi mecenas Gąsiorowska.

Artykuł Komu doskwiera klauzula sumienia? Prawniczka o kłopotach kobiet pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

Przed wniesieniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przewlekłości postępowania krajowego, należy wykorzystać środek krajowy, przewidziany ustawą z dnia z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z dnia 16 sierpnia 2004 r.)

Ustawa została wprowadzona na skutek orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w 2000 roku Kudła przeciwko Polsce, w którym Trybunał wskazał, iż brak jest skutecznego środka na przewlekłość postępowania i nakazał jego wprowadzenia.

Ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.

Przepisy ustawy mają zastosowanie, gdy na skutek działania lub bezczynności sądu albo komornika sądowego doszło do naruszenia prawa strony do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Możliwe jest złożenie skargi na przewlekłość postępowania przygotowawczego w postępowaniu karnym.

Oceniając czy doszło do przewlekłości należy brać pod uwagę terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Uprawnionym do wniesienia skargi jest:

1. w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe – strona;
2. w postępowaniu w sprawach o wykroczenia – strona;
3. w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary – strona lub wnioskodawca;
4. w postępowaniu karnym – strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną;
5. w postępowaniu cywilnym – strona, interwenient uboczny i uczestnik postępowania;
6. w postępowaniu sądowo-administracyjnym – skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony;
7. w postępowaniu egzekucyjnym oraz w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego – strona oraz inna osoba realizująca swoje uprawnienia w tym postępowaniu.

Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym – właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym – właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym – właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub Naczelnym Sądem Administracyjnym – właściwy do jej rozpoznania jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego jest sąd okręgowy, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności, a gdy egzekucja lub inne postępowanie dotyczące wykonania orzeczenia sądowego prowadzone jest w dwu lub więcej okręgach – sąd, w okręgu którego dokonano pierwszej czynności.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przygotowawczego, właściwy do jej rozpoznania jest sąd przełożony nad sądem, który byłby właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy.

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego a także zawierać:

1. żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy;
2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.

Opłata sądowa od skargi wynosi 100 PLN.
Skargę niespełniającą wymagań sąd właściwy do jej rozpoznania odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków.
Sąd wydaje orzeczenie w terminie dwóch miesięcy, licząc od daty złożenia skargi.

Uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika – od komornika, sumę pieniężną w wysokości od 2.000 złotych do 20.000 złotych.

Artykuł Skarga na przewlekłość postępowania. pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.

Od dnia 1 lutego 2022 r. termin złożenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynosi 4 miesiące od daty podjęcia ostatecznej decyzji na poziomie krajowym. Oznacza to skrócenie terminu wniesienia skargi, gdyż wcześniej termin ten wynosił 6 miesięcy. Nowy czteromiesięczny termin ma zastosowanie do skarg, w których ostateczna decyzja krajowa została podjęta w dniu 1 lutego 2022 r. albo po tej dacie.

Od 1 stycznia 2014 roku zmieniają się zasady wnoszenia skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, albowiem zatwierdzono  zmianę Reguły 47 Regulaminu Trybunału, która określa jakie elementy powinna zawierać skarga indywidualna.

Zmiana ma na celu zwiększenia skuteczności rozpoznawania skarg na wczesnym etapie postępowania przed Trybunałem, głównie przyśpieszenia rozpoznawania skarg i wczesnego odrzucania skarg niezasadnych. Każda skarga wnoszona po 1 stycznia 2014 r. musi być złożona zgodnie z nowymi zasadami Reguły 47.

Istotna zmiana to zmiana formularza skargi, zmienia się jego wygląd oraz zasady jego wypełniania. Określone zostały nowe zasady nie tylko tego, co stanowi zawartość skargi, ale także długość opisów zawartych w skardze.

Należy pamiętać, iż skargi niezawierające wszystkich wymaganych informacji będą odrzucane. Odrzucane będą także te skargi, że skarżący przekroczył 4 miesiące, zasada ta będzie stosowana bardziej restrykcyjnie niż dotychczas.

Skarga wnoszona Trybunału powinna zawierać wszystkie najważniejsze informacje chronologicznie zwięźle podane fakty, krótkie uzasadnienie zarzutów. Do skargi należy dołączyć wszystkie dokumenty, załączniki muszą być ponumerowane.  Wszystkie skargi niekompletne będą odrzucane.

Skargi obarczone oczywistymi brakami wskazującymi na ich niedopuszczalność będą niezwłocznie przekazywane do rozpatrzenia w trybie jednego sędziego.

Bardzo ważna zmiana dotyczy 4-miesięcznego terminu na złożenie skargi.

Nie będzie można poprzez tzw. list intencyjny przerwać biegu 4- miesięcznego terminu. Zgodnie ze zmienioną zasadą jedynie skarga kompletna będzie przerywać biegu 4-miesięcznego terminu; Ważne też, iż pod uwagę będzie brana data stempla pocztowego widniejąca na kopercie!

Artykuł Poprawny sposób składania wniosków do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka pochodzi z serwisu gasiorowska.eu.